گفت و گو با دکتر رامین کردی رئیس بیمارستان نورافشار
بیمارستان فوق تخصصی نورافشار به عنوان بزرگترین بیمارستان بازتوانی کشور از 50 سال گذشته به وقف جمعیت هلال احمر درآمد تا بتواند مامنی برای کودکان معلول مبتلابه فلج اطفال باشد. هر چند بازسازی و نوسازی بیمارستان باعث تعطیلی 13 ساله این مرکز شد، اما امروز در سایه جمعیت هلال احمر ایران، با حمایت مشارکت های مردمی، دولت و مجلس به عنوان بزرگترین مرکز بازتوانی کشور و خاورمیانه به ارائه خدمات ویژه به معلولان و بیماران مبتلابه اختلالات حرکتی درسنین مختلف تبدیل شده است. گفت و گوی ایران با رئیس بیمارستان نورافشار پیرامون وضع و شیوه ارائه خدمات از سوی این بیمارستان و نیز مشکلات موجود در بخش بازتوانی و توانبخشی در حوزه سلامت را در ادامه می خوانید.
بیمارستان نورافشار به عنوان یکی از بیمارستان های موقوفه کشور با هدف ارائه خدمات درمانی و توانبخشی به کودکان مبتلابه فلج اطفال ساخته شد، در حال حاضر این مرکز به عنوان مرکز فوق تخصصی چه خدمات درمانی ای ارائه می دهد؟
بیمارستان نورافشار در 50 سال گذشته با هدفی خیرخواهانه به منظور ارائه خدمات بازتوانی و توانبخشی به کودکان مبتلابه فلج اطفال توسط مرحوم نورافشار وقف شد و به مرکزی برای نگهداری این کودکان تبدیل شد اما با گذشت زمان و پیشرفت علوم و تکنولوژی در زمینه مقابله با بیماری های واگیردار و در نهایت با کنترل و ریشه کنی بیماری فلج اطفال فعالیت و نوع کاربری این بیمارستان نیز شکل دیگری به خود گرفت. هر چند هنوز به افرادی که از گذشته به دلیل ابتلابه فلج اطفال دچار معلولیت شده اند همچنان خدمت ارائه می شود.
اگرچه این مرکز درمانی با هدف پیشگیری و درمان اختلالات حرکتی و به منظور بازتوانی راه اندازی شد و فعالیت خود را برای ارائه خدمت به کودکان معلول آغاز کرد، اما امروز به مرکزی برای بازگرداندن قدرت و توان حرکتی قهرمانان المپیک تبدیل شده است. در توضیح بیشتر باید بگویم قهرمانان المپیک که از اوج توان حرکتی برخوردار هستند و به دلایل مختلف از اوج حرکتی بازایستاده یا دچار برخی اختلالات حرکتی می شوند در این مرکز بازتوانی می شوند. به طور خلاصه می توان گفت عمده فعالیت این بیمارستان بازگرداندن توان حرکتی و جسمی هر فردی است که به هر دلیلی دچار اختلال حرکتی شده است، تا جایی که فرد بتواند دوباره به توان قبلی و زندگی عادی خود بازگردد.
آب درمانی روشی پیشرفته در فرآیند بازتوانی بیماری های مختلف مانند کمر درد، آسیب های عضلانی - اسکلتی و آرتروز است که در بخش آب درمانی این بیمارستان خدمات هیدروماساژ، ماساژ با آب بدون خیس شدن، تردمیل داخل آب و ورزش و حرکت درمانی در استخر به متقاضیان دریافت این خدمات ارائه می شود.
از آنجایی که علت معلولیت امروز در جوامع تغییر کرده است، براساس مطالعات صورت گرفته می توان ادعا کرد، امروزه شایع ترین نوع معلولیت در سنین زیر 45 سال کمر درد است. این عامل به عنوان شایعترین عامل بی حرکتی و مانعی در فعالیت روزانه فرد به شمار می آید. بنابراین با تغییر نوع معلولیت ها، دریافت کنندگان خدمت نیز در این مرکز تغییر کرده اند به طوری که امروز جمعیتی از قشر کودک و بزرگسال از این بیمارستان خدمت دریافت می کنند.
حمایت و نگهداری از جانبازان یکی دیگر از اهداف تجهیز این بیمارستان بوده، آیا در حال حاضر با تغییرات صورت گرفته هنوز جانبازان توسط این مرکز حمایت می شوند؟
حمایت از جانبازان دراین مرکز در قالب خدمات بازتوانی و توانبخشی همچنان ادامه دارد، علاوه بر آن با تفاهمنامه ای که با بنیاد شهید به امضا رسیده، درمان های آموزشی چند روزه با هدف ارزیابی توانبخشی جانبازان نیز در حال برگزاری است که این خدمات شامل ورزش درمانی و کار درمانی به جانبازان ارائه می شود.
هزینه ساخت بیمارستان نورافشار به عنوان نخستین بیمارستان توانبخشی در کشور توسط چه ارگانی تامین شد و برای اداره این بیمارستان از چه منابع درآمدی استفاده می شود؟
ساخت و ساز و تجهیز این بیمارستان توسط جمعیت هلال احمر ایران که شامل ردیف مشارکت های مردمی و بودجه های اختصاصی است، به اتمام رسید. براساس برآورد صورت گرفته ساخت این بیمارستان حدود 100 میلیارد تومان هزینه به دنبال داشته است، که این مبلغ ظرف 12 سالی که ساخت بیمارستان به طول انجامید، هزینه شده است. این بیمارستان 100 تختخوابی که 63 تخت آن برای بستری و باقی آن تخت ها به موضوع اورژانس و مراقبت های ویژه اختصاص یافته است، به صورت خودگردان اداره می شود. هرچند در این مسیر از کمک ها و حمایت های هلال احمر نیز بهره می برد.
خدمات این بیمارستان تحت حمایت بیمه ارائه می شود یا برای عموم به یک شکل است؟
بیمارستان وقف است، اما مانند بسیاری از مراکز درمانی موقوفه به دلیل این که درآمد جانبی ندارد مجبور است به صورت خودگردان اداره شود. بنابراین حیطه فعالیت ما با مفهوم پرداخت به 3 گروه تقسیم می شود. گروه نخست، افرادی هستند که مشمول نیت خاص واقف هستند و به صورت رایگان و با حداکثر تخفیف درمان می شوند.
گروه دیگر مربوط می شود به مشمولان بیمه که این بیمارستان طرف قرارداد با همه بیمه های تکمیلی است و افرادی که از پوشش بیمه ای برخوردار هستند، عمده هزینه های درمان را بیمه ها پرداخت می کنند. گروه سوم نیز افرادی هستند که تحت پوشش هیچ بیمه ای نیستند و مشکل مالی هم ندارند که این گروه هزینه های درمانی را به طورکامل پرداخت می کنند، که هزینه های بیمارستان بیشتر از طریق این گروه تامین می شود.
اگر بیمه ها غنی شوند و بیماران تحت حمایت قرار بگیرند چه تاثیری بر کاهش بار هزینه های سلامت خواهد داشت؟
تردیدی نیست که بیمه عضو جدایی ناپذیر نظام سلامت به شمار می آید و هر اندازه غنی و فعال عمل کند، می تواند از هزینه های درمان بکاهد. به عنوان مثال بیمار مبتلابه ام اس برای بازگشتن به زندگی و توانمند شدن نیازمند درمان های بازتوانی و توانبخشی طولانی مدت است. اگر هزینه هر بار فیزیوتراپی بیمار مبتلابه ام اس را 20 تا 30 هزار تومان در نظر بگیریم، با احتساب استفاده چند ساله این بیمار از خدمات بازتوانی بی شک هزینه های جبران ناپذیری را بر دوش فرد و خانواده وی تحمیل خواهد کرد. بنابراین اینجاست که نقش بیمه بیش از پیش مهم جلوه می کند.
مشکلات حوزه توانبخشی و بازتوانی را چگونه ارزیابی می کنید؟
این مرکز مدت زیادی نیست که فعالیت دارد، اما با این حال در پی اقدام هایی که از سوی مسئولان در چند ماه اخیر در حوزه سلامت به اجرا درآمد، بسیاری از مشکلات در این بخش که دامنگیر بسیاری از مراکز درمانی کشور بود، مرتفع شد. علی رغم بهبود وضع دارویی کشور وضع بسیاری از بیماران قطع نخاعی یا مبتلابه اختلالات حرکتی اصلاً مناسب نیست. هرچند زحمات زیادی در این زمینه کشیده شده است، اما به لحاظ کمی و کیفی فاصله زیادی با ارائه خدمات مناسب و درخور این افراد وجود دارد. به عنوان مثال مرکزی که موضوع توانبخشی بیماران مبتلابه ام اس را پیگیری کند در کشور وجود ندارد. اگر بخواهم گذرا از مشکلات موجود در حوزه توانبخشی بگویم؛ تعطیلی بخش توانبخشی و بازتوانی بسیاری از مراکز درمانی و بیمارستان های کشور به دلیل کمبود منابع مالی مهمترین معضل موجود در این بخش به شمار می آید. در حال حاضر به دلیل هزینه هایی که توانبخشی به دنبال دارد، بیمارستان ترجیح می دهد به بخش جراحی که منبع مالی خوبی به شمار می آید توجه کند تا این که به فکر راه اندازی بخش توانبخشی باشد.
مشکل عمده حوزه سلامت از نگاه شما چیست؟
سرانه ای که در موضوع سلامت هزینه می شود بسیار پایین است. زمانی که اعتبارات موجود کمتر از هزینه کرد باشد موجب اختلال در اداره مرکز درمانی می شود. به طوری که بسیاری از مراکز درمانی برای جبران هزینه های خود مجبور می شوند بسیاری از بخش های درمانی خود را تعطیل کنند که از جمله این تعطیلی ها گریبان بخش توانبخشی و بازتوانی را می گیرد. گفتار درمانی، کار درمانی، فیزیوتراپی و... خدماتی هستند که علی رغم هزینه بر بودن درآمدزا نیستند، بنابراین در بسیاری از مراکز درمانی مغفول می ماند که برای ارائه خدمت مناسب پوشش بیمه ای مناسب نیاز است. با مدیریت می توان تا حدودی کیفیت خدمات را بالاآورد از سویی باید برای جبران هزینه ها انتخابی عمل کرد.
شما از کمر درد به عنوان شایعترین علت معلولیت در عصر حاضر نام بردید، آیا آماری از مبتلایان به کمردرد در کشور وجود دارد؟
مطالعه ای در این باره در تهران انجام شده است. براساس این مطالعه یک سوم مردم تهران به نوعی دچار کمر درد هستند. این در حالی است که طبق آمار 90 درصد افرادی که به کمر درد مبتلاهستند در 6 هفته به بهبودی کامل دست می یابند. نیمی از 10 درصد باقی مانده نیز درمان می شوند و در این میان فقط 5 درصد مبتلایان به کمردرد، این بیماری را به شکل مزمن تجربه می کنند. نتیجه مهمی که از این مطالعات به دست آمد، تاثیر آموزش در پیشگیری و درمان سریع بیماری کمردرد است. بررسی ها اثبات کرده است آموزش و کتاب های آموزشی در زمینه کمردرد در کاهش ابتلابه کمردرد و تسریع در بهبود آن قبل از مزمن شدن بسیار موثر است.
همان طور که اشاره شد کمر درد امروزه به عنوان شایع ترین دلیل ناتوانی و معلولیت در سنین زیر 45 سال مطرح است. این در حالی است که دیده شده، عامل اصلی کمردردهای طولانی مدت و مزمن مشکلات پاتولوژی و جسمی مرتبط با کمر نیست، بلکه به شیوه زندگی فرد، شغل و نوع نگرش فرد بستگی دارد. در ارتباط با کمر درد برخی مشکلات وجود دارد که به دلیل نبود آموزش کافی و مناسب صدمات جبران ناپذیری به جا می گذارد. به عنوان مثال به فردی که دچار کمر درد است می گویند دارو مصرف نکند به این دلیل که دارو اثر خود را از دست خواهد داد، این در حالی است که بهترین داروی کمر درد قبل از مزمن شدن استفاده از قرص استامینوفن هر 6 ساعت یک بار است. این کار می تواند درد کمر را به سرعت بهبود بخشیده و فرد را در مدت زمان کوتاه به فعالیت روزانه بازگرداند. در غیر این صورت فرد به یک دور باطل دچار خواهد شد که رهایی از آن به صرف زمان و هزینه فراوان نیازمند خواهد بود.
درباره راه اندازی مرکز تحقیقات مهندسی رباتیک حرکت توضیح دهید؟
یکی از اقدام های مهمی که در این بیمارستان به اجرا درآمد راه اندازی این مرکز تحقیقاتی است. تلاش شده با همکاری و هماهنگی ای که این بیمارستان با دانشگاه علوم پزشکی تهران، مرکز رباتیک دانشگاه امیر کبیر، دپارتمان بیومکانیک دانشگاه شریف و پژوهشکده علوم اعصاب دانشگاه علوم پزشکی تهران دارد، مرکز تحقیقاتی مهندسی اعصاب و رباتیک حرکت راه اندازی شود. تلاش ما این است که دو بال درمان یعنی آموزش و پژوهش را جدی بگیریم. هدف این مرکز کمک گرفتن از همه دانشمندان و محققان این عرصه به منظور ساخت دستگاه های جدید و بهبود دستگاه های قدیمی و رسیدن به تکنولوژی روز دنیا است تا در سایه آن اختلالات حرکتی به شیوه های نوین بهبود یابد.
منبع: روزنامه ایران، ش5616 به تاریخ 20/1/93 ، نویسنده: فاطمه احمدزاده
دانشمندان دریافتند صحبتکردن افراد در مورد خودشان میتواند بسیار لذتبخش بوده و مغز را شاد کند.
جایگاه علم پزشکی ایران از ادوار دور مورد توجه جهانیان بوده است به خصوص در حوزه جراحی، ایران در ردیف کشورهای برتر جهان قرار دارد.
شرق:هر بیماری، غیر از درد، هزینه هم دارد. اینجا بیماری تنها یک بخش از درد است. درد به چندین بخش تقسیم می شود که گذر از هر بخشی هم برای خود، هفت خوانی است پرماجرا و قصه ای پرسوزوگداز: تحریم، کمبود دارو، هزینه های سرسام آور، نبود پوشش کامل بیمه ای حتی برای بیماران صعب العلاج، حمایت نکردن سازمان های بیمه گر و از همه مهم تر پرداخت نشدن سهم بخش سلامت از نخستین مرحله هدفمندی یارانه ها که شاهکاری دیگر از دولت احمدی نژاد بود. شاهد مثال هم انتقاد عضو هیات رییسه کمیسیون بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مجلس در دی ماه سال گذشته نسبت به پرداخت نشدن سهم بخش سلامت از هدفمندی یارانه هاست: «بر اساس قانون، دولت موظف است شش هزارمیلیاردتومان از محل درآمدهای هدفمندی یارانه ها را به بخش سلامت اختصاص دهد، اما تاکنون حتی یک ریال هم به این بخش تعلق نگرفته و مشکلات بسیاری هم بر این اساس به وجود آمده است و در شرایطی که بخش سلامت نیاز به کمک ویژه دارد، شاهد بی توجهی دولت به آن هستیم.»
سرانجام «سهم سلامت» پرداخت نشد...
دولت گذشته با وجود هشدار کارشناسان و حتی نمایندگان مجلس، سهم شش هزارمیلیاردتومانی بخش سلامت را پرداخت نکرد تا ضربه نهایی را بر پیکره نیمه جان حوزه سلامت کشور وارد کرده باشد. سرانجام هم سر بخش سلامت در نخستین مرحله هدفمندی یارانه ها بی کلاه ماند و نتیجه هم گرفتاری هزاران بیمار در چنبره درد و هزینه بود که شنیدن قصه دردشان، لرزه بر اندام آدمی می اندازد. حمیده بهرامی، حدود شش سال است که به سرطان سینه مبتلاست. سال 86 جراحی شده و شیمی درمانی می کند و پزشک معالجش سلامتی اش را تایید کرده، اما بعد از گذشت دوسال ونیم، زمانی که برای انجام عمل پروتز سینه مراجعه کرده و آزمایش داده، متوجه بروز متاستاز در قسمت نخاع و به دنبال آن ریه شده و دوباره درمان را شروع کرده است. او علاوه بر نارضایتی از پزشک معالجش که اطمینان صددرصدی برای سلامتی اش داده و هیچ گونه آزمایش و عکسبرداری را لازم ندانسته، از گرانی داروهایش هم خسته و گله مند است: «در سه سال گذشته، هرماه یک بار داروی اوستین را که به صورت آمپول است تهیه می کنم. ماهی چهار آمپول و هربار 5/5میلیون تومان که به همراه داروهای جانبی اش به شش میلیون تومان می رسد. قبلاهزینه درمان من ماهی 1/5 تا دومیلیون تومان می شد. سخت بود ولی خیلی بهتر از الان بود.»از خانم بهرامی سوال می کنم که آیا در مورد ارتباط قانون هدفمندی با بخش دارو و درمان اطلاعی دارد یا خیر؟ و جواب می دهد: «تا آنجا که می دانم، دولت قرار بود بعد از اجرای هدفمندی، به بخش بهداشت و دارو کمک کند. اما در همان زمان شنیدم که پول به این بخش پرداخت نشد و حتی وزیر بهداشت دولت قبل نیز به خاطر اعتراض به همین وضعیت، از کار برکنار شد. من امیدوارم که دولت فعلی به همین سرنوشت دچار نشود و واقعا به این بخش کمک کند. ادامه وضعیت فعلی از عهده خیلی ها برنمی آید. در عین حال خوشبین هستم که دولت با تدبیر مناسبی، اوضاع را بهتر کند.»بیمار دیگری که نخواست نامش را در این گزارش ذکر کنیم، از اینکه هرماه برای تهیه پول داروهایش باید به هر دری بزند، حسابی ناامید و خسته شده است. او گفت: «اگر به خاطر نگرانی های همسر و دخترم نبود حاضر بودم درمان را کنار بگذارم و به انتظار مرگ بنشینم. این ماه از یک موسسه 50هزارتومان، از هلال احمر 400هزارتومان و 180هزارتومان از هیات امنا در خیابان طالقانی تهیه کردم. اما حدود 4/5 میلیون تومان دیگر کم دارم. کمک هزینه ای هم که بیمه تکمیلی می دهد سالی پنج میلیون تومان است که فقط برای یک ماه صرف می شود. مدتی داروهای جدید نداشتند و از موجودی قبلی شان می دادند ولی چندماهی است که همیشه دارو دارند منتها قیمتش به حدی زیاد شده که توان پرداختش را نداریم.»
خانم فراهانی پنج سال است که مبتلابه ام اس شده. داروی سینووکس اصلی ترین داروی این بیماری است که بدون بیمه 55هزارتومان برایش هزینه دارد. او می گوید: «با بیمه تامین اجتماعی هر بار 18هزارو500تومان پرداخت می کنم. غیر از داروها هرچند وقت یک بار لازم است که ام آرآی انجام بدهم که آن هم با بیمه حدود 155هزارتومان می شود. گاهی هم نیاز به بستری شدن پیدا می کنم که هر بار سه تا پنج روز طول می کشد و بسته به میزان عود این بیماری است. با تمام این احوال، ام اس جزو بیماری های خاص نیست و با وجود مصرف مداوم این داروها و هزینه های ام آرآی و بستری، هیچ کمکی از مراکز کمک به بیماران خاص به ما نمی شود. باز خدا را شکر در این چند ماه اخیر، قیمت داروها تقریبا نصف شده و مثل گذشته نایاب هم نیست.»ا
درد، درد است
یاسر برای تهیه داروهای پدر 60 ساله اش به داروخانه 13آبان مراجعه کرده است؛ پدری که از هشت سال پیش دچار بیماری دیابت شده: «شش سال پیش چشم هایش را از دست داد، چهار سال بعد کلیه هایش از کار افتاد و دوسال بعد هم یکی از پاهایش قطع شد. در طول چهارسالی که پیوند کلیه انجام داده و دیالیز هم می شود تا جایی که می توانستیم برایش هزینه کردیم ولی الان به جایی رسیده ایم که برای تهیه داروهایش چاره ای جز کمک گرفتن از بهزیستی و کمیته امداد نداریم. چند ماهی است که هزینه داروهایش را که یک میلیون تومان است و هر دو ماه یک بار می گیریم، این دو نهاد می دهند. پدرم یک روز در میان دیالیز می شود.»از یاسر سوال می شود که آیا چیزی در مورد رابطه بین هدفمندی یارانه ها و بخش بهداشت و درمان می داند یا نه؟ جواب می دهد: «فقط همین را می دانم که دولت احمدی نژاد قرار بود بعد از هدفمندی، به بخش بهداشت و درمان کمک مالی کند اما در همان زمان از رسانه ها شنیدم که دولت پول این بخش را نداده و به جای آن اقدام به واردات برخی کالاها کرده است.»
منبع : روزنامه شرق ، شماره 1981